1. Wybór formy opodatkowania



2. Zasady opodatkowania wybrana formą podatku






Formy jak i zasady opodatkowania przychodów ze źródła przychodów jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza określone zostały w następujących aktach prawnych:

  • ustawa z dnia 26 lipca 1996 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwana dalej "updof”,

  • ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zwana dalej "uzpdof”,


  • W związku z tym, w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej należy dokonać wyboru określonej formy opodatkowania i stosować zasady opodatkowania przypisanej wybranej formie.


    1. Wybór formy opodatkowania

    Podstawową formą opodatkowania uzyskiwanych przychodów ze źródła przychodów jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, są zasady ogólne (wg progresywnej skali podatkowej). Natomiast przedsiębiorcy, zarówno rozpoczynający jak i kontynuujący działalność gospodarczą (indywidualnie lub w formie spółki osobowej) w zależności od rodzaju wykonywanej działalności, mają możliwość wybrania opodatkowania w innej formie wg:


    • Podatku liniowego – tj. wg stawki jednolitej;


    • Zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych - tj. wg stawek zryczałtowanych;


    • Karty podatkowej - tj. wg stawek karty określonych obwieszczeniem Ministra Finansów;


    • UWAGA:
        Podatnicy dokonujący zgłoszenia jako pozarolniczą działalność gospodarczą działalności zarządzania przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, pomimo uzyskania wpisu CEIDG, otrzymania nr REGON, uzyskanych przychodów nie opodatkują uzyskanych przychodów ze źródła pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ jest to źródło przychodów z działalności wykonywanej osobiście.


        Od dnia 01.01.2014 wspólnicy spółek komandytowo-akcyjnych, podlegają opodatkowaniu zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.


      WAŻNE!
      Jeżeli podatnik równocześnie prowadzi działalność indywidualnie oraz w spółce osobowej, dla każdej z tych działalności może wybrać odrębną formę opodatkowania np. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i zasady ogólne lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i podatek liniowy.

      UWAGA:

      • Nie jest możliwe wybranie opodatkowania działalności prowadzonej indywidualnie i w formie spółki osobowej podatkiem liniowym i według zasad ogólnych.


      • Jeżeli podatnik traci prawo do opodatkowania ryczałtem, a jednocześnie prowadził inną działalność w formie spółki, dla której wybrano opodatkowanie podatkiem liniowym, to po utracie warunków do opodatkowania podatkiem zryczałtowanym działalność indywidualna będzie opodatkowana podatkiem liniowym w związku z regulacjami zawartymi w updof. Utrata prawa do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych dla przychodów z działalności prowadzonej indywidualnie, nie oznacza utraty prawa do opodatkowania wg 19% stawki podatku dla dochodów z działalności prowadzonej w innej formie prawnej (np. spółki cywilnej, czy jawnej).


      • Jeżeli podatnik w ciągu roku w sposób trwały zlikwidował pozarolniczą działalność gospodarczą, a następnie w tym samym roku podatkowym ponownie rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, nie ma przeszkód do wyboru przez ten podmiot dowolnej formy opodatkowania.


    powrót do spisu

      1.1. Rozpoczęcie działalności gospodarczej

      W przypadku rozpoczęcia pozarolniczej działalności, podatnik jeżeli nie chce być opodatkowany wg zasad ogólnych (tj. wg skali podatkowej), zobowiązany jest co do zasady przed jej rozpoczęciem, do dokonania wyboru formy opodatkowania. Jeżeli wybrana formą opodatkowania będzie ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub podatek liniowy, możliwe jest złożenie oświadczenia o wyborze jednej z tych form najpóźniej w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

      Wybór formy opodatkowania następuje poprzez złożenie przez tego podatnika do właściwego naczelnika urzędu skarbowego oświadczenia lub pisemnego wniosku o zastosowaniu wybranej formy opodatkowania.


      W sytuacji gdy działalność prowadzona będzie w formie spółki osobowej oświadczenia muszą złożyć wszyscy wspólnicy tej spółki. Wyjątek stanowi wniosek PIT-16 w zakresie opodatkowania w formie karty podatkowej, który składa jeden ze wspólników, podając dane wszystkich wspólników tworzących spółkę.


      Wniosek o zastosowanie opodatkowania lub oświadczenie o wyborze danej formy podatnicy mogą złożyć na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W przypadku zawiadomienia NUS za pośrednictwem CEIDG, forma ta jest skuteczna i ważna dla wskazanej formy opodatkowania.


      powrót do spisu

      1.2. Kontynuacja działalności gospodarczej

      W przypadku kontynuacji działalności gospodarczej złożone oświadczenie (wniosek) zachowuje swoją ważność na lata następne zgodnie z wybraną formą opodatkowania.

      W sytuacji, gdy podatnik:

      1. zmienia wybraną formę opodatkowania – oświadczenie o wyborze innej formy opodatkowania lub wniosek o zastosowanie karty podatkowej składa do dnia 20 stycznia roku podatkowego (zawiadomienie o rezygnacji z danego sposobu opodatkowania podatnik może złożyć za pośrednictwem CEIDG) , lub

      2. traci prawo do jej stosowania – płaci zaliczki na podatek dochodowy wg skali podatkowej od momentu utraty prawa do określonej formy opodatkowania lub od początku roku podatkowego wraz z odsetkami od powstałych zaległości podatkowych z tego tytułu;




    powrót do spisu


    2. Zasady opodatkowania wybraną formą podatku.

      2.1. Zasady ogólne:

      • jest to podstawowa forma opodatkowania;


      • podatnik zobowiązany jest prowadzić takie urządzenia księgowe jak:

          1. podatkową księgę przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowe;


          2. ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych;


          3. ewidencję przebiegu pojazdu;


          4. inne ewidencje nie wymienione w updof, a wskazane w odrębnych przepisach;

      • przychody uzyskane ze źródła działalności gospodarczej opodatkowane są według skali progresywnej – wg. stawek 18% i 32%;


      • zaliczki od uzyskanego w danym roku dochodu, w terminie do dnia 20-go miesiąca, można wpłacać:

        • miesięcznie, lub

        • kwartalnie (dotyczy małych podatników1 oraz podatników rozpoczynających działalność gospodarczą2).

        • UWAGA:
          Alternatywną formą wpłacania zaliczek na podatek dochodowy jest zaliczka ustalona w sposób uproszczony. Jest to zaliczka, którą można wpłacać tylko miesięcznie, a podstawę jej ustalania stanowi dochód uzyskany z działalności gospodarczej w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o 2 lata lub 3 lata.

          Przykład:
          Zaliczka uproszczona płacona w roku 2017 - dochód stanowiący podstawę obliczenia podatku, to dochód wykazany w zeznaniu za rok 2015. Jeżeli dochód jest niższy niż 3.089 zł, podstawę obliczenia zaliczki uproszczonej stanowić będzie dochód z zeznania za rok 2014. Jeżeli również w tym zeznaniu dochód jest niższy niż 3.089 zł, nie ma możliwości płacenia zaliczek w formie uproszczonej.



        powrót do spisu


      2.2. Podatek liniowy


      • opodatkowanie możliwe po wybraniu tej formy przy spełnieniu warunków o których mowa w updof;


      • przychody uzyskane ze źródła działalności gospodarczej opodatkowane są według stałej stawki – 19% (brak kwoty wolnej od podatku);


      • dochodów opodatkowanych wg. tej formy nie łączy się z dochodami opodatkowanymi skalą podatkową lub/i zryczałtowanym podatkiem;


      • zaliczki od uzyskanego w danym roku dochodu, w terminie do dnia 20-go miesiąca, można wpłacać:

        • miesięcznie, lub

        • kwartalnie (dotyczy małych podatników1 oraz podatników rozpoczynających działalność gospodarczą2).

        • UWAGA:
          Alternatywną formą wpłacania zaliczek na podatek dochodowy jest zaliczka ustalona w sposób uproszczony. Jest to zaliczka, którą można wpłacać tylko miesięcznie, a podstawę jej ustalania stanowi dochód uzyskany z działalności gospodarczej w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o 2 lub 3 lata.

          Przykład:
          Zaliczka uproszczona płacona w roku 2017 - dochód stanowiący podstawę obliczenia podatku, to dochód wykazany w zeznaniu za rok 2015. Jeżeli dochód jest niższy niż 3.089 zł, podstawę obliczenia zaliczki uproszczonej stanowić będzie dochód z zeznania za rok 2014. Jeżeli również w tym zeznaniu dochód jest niższy niż 3.089 zł, nie ma możliwości płacenia zaliczek w formie uproszczonej.


        UWAGA:
        Nie ma możliwości stosowania preferencji w postaci wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub dzieckiem w związku z osiąganiem przychodów z pozostałych źródeł - nie ma znaczenia brak przychodu ze źródła działalności czy też jej zawieszenie.



      2.3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

      • opodatkowanie możliwe przy wyborze tej formy po spełnieniu warunków o których mowa w uzpdof;


      • ryczałt pobierany jest od przychodu, czyli bez pomniejszania o KUP, zgodnie ze stawkami stosowanymi do danego rodzaju przychodu – 20%, 17%, 8,5%, 5,5%, 3% oraz 10%;


      • ryczałt oblicza i wpłaca się w formie miesięcznej, a kontynuujący działalność mają możliwość wpłaty podatku w formie kwartalnej, jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczą kwoty przychodów stanowiącej równowartość 25.000 euro;


      • UWAGA:
        Nie ma możliwości stosowania preferencji w postaci wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub dzieckiem w związku z osiąganiem przychodów z pozostałych źródeł - nie ma znaczenia brak przychodu ze źródła działalności czy też jej zawieszenie.



      2.4. Karta podatkowa

      • opodatkowanie możliwe przy wyborze tej formy po spełnieniu warunków o których mowa w Rozdziale 3 uzpdof;


      • brak obowiązku prowadzenia ksiąg (jest jednak obowiązek prowadzenia ewidencji zatrudnienia), za wyjątkiem sytuacji gdy działalność rozpoczęto w trakcie roku podatkowego (w tym przypadku do momentu doręczenia decyzji o wysokości podatku, należy prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów);


      • uzyskanych przychodów z pozarolniczej działalności opodatkowanej tą formą nie rozlicza się zeznaniami podatkowymi;


      • wysokość podatku ustalana jest w drodze decyzji ustalającej (na każdy rok odrębnie) i jest uzależniona jest m.in. od rodzaju działalności, liczby zatrudnionych pracowników, liczby mieszkańców miejscowości w których działalność jest wykonywana. Wysokość podatku może być obniżana lub podwyższana po spełnieniu ustawowych przesłanek w tym zakresie, jak również po zgłoszeniu zmian w działalności;


      • podatek w formie karty podatkowej płatny jest bez wezwania w terminach wynikających z uzpdof;


      • podatek wynikający z decyzji podatnik obniża się o składki zdrowotne;


      • UWAGA:
        Nie ma możliwości stosowania preferencji w postaci wspólnego opodatkowania z małżonkiem lub dzieckiem w związku z osiąganiem przychodów z pozostałych źródeł - nie ma znaczenia brak przychodu ze źródła działalności czy też jej zawieszenie.





      1 mały podatnik - oznacza to podatnika, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro; przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł;
      2 podatnik rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej to podatnik, który w roku rozpoczęcia tej działalności, a także w okresie dwóch lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, nie prowadził działalność gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki niebędącej osobą prawną lub działalności takiej nie prowadził małżonek tej osoby, jeżeli między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa.